Departmentof Education & Skills print friedly logo

Cosaint Leanaí

Tá an fhaisnéis atá sa roinn seo, go páirteach, tugtha ar an eolas ó láithreán Gréasáin na Roinne Leanaí agus Gnóthaí Óige, www.dcya.ie

Cad é an sainmhíniú dlíthiúil atá ar leanbh in Éirinn?

Faoin Acht um Chúram Leanaí 1991, sainmhínítear leanbh mar “duine faoi bhun 18 mbliana d’aois, seachas aon duine atá nó a bhí pósta”

Cad is mí-úsáid leanaí ann?

Tá ceithre chineál aitheanta mí-úsáide leanaí:-

  • Faillí
  • Mí-úsáid fhisiciúil
  • Mí-úsáid mhothúchánach
  • Mí-úsáid ghnéasach

Is féidir sainmhínithe agus comharthaí agus siomptóim a bhaineann le mí-úsáid leanaí a fháil ar leathanach 8 go leathanach 10 i Tús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta um Chosaint agus Leas Leanaí 2011.

Cé a dhéileálann le himní faoi chosaint leanaí?

Is iad Feidhmeannacht na TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach agus an Garda Síochána an dá údarás lárnacha. Tá sé de dhualgas ar TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach measúnú a dhéanamh ar thuairiscí maidir le leas nó le sábháilteacht linbh.

Tá fócas ar leith an Gharda Síochána dírithe ar imscrúdú a dhéanamh ar chionta líomhnaithe agus ar cé acu a rinneadh nó nach ndearnadh coir.

Buartha Maidir le Leas agus Cosaint Leanaí?

Má tá tú i bhall den phobal agus tá aon imní agat faoi leas linbh ba chóir duit dul i dteagmháil leis anTUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach Seirbhísí Obair Shóisialta um Chosaint Leanaí.

Má tá tú ag obair nó oibrí deonach in eagraíocht ina bhfuil polasaí um chosaint leanaí, ba chóir duit seo é a leanúint ar an gcéad dul síos. Chun tuilleadh eolais a fháil mar gheall ar do ról agus a bheith freagracht chun aithinteas agus freagra a thabhairt do imní chosaint leanaí féach le do thoil ar leathanach 25 den Lámhleabhar Chosaint Leanaí agus Cleachtais Leasa.

Afách is féidir leat dul i dteagmháil le do Roinn na hOibre Sóisialta áitiúil.

Cé a dhéileálann le himní faoi chosaint leanaí i scoil?

Ní mór do gach scoil Duine Caidrimh Ainmnithe (DCA) a bheith i bhfeidhm acu chun déileáil le himní faoi chosaint leanaí. Ní mór ainm DCA a bheith taispeánta in áit fheiceálach in aice leis an bpríomhbhealach isteach sa scoil.

Tá freagracht ar DCA na scoile as a áirithiú go leanfar an nós imeachta caighdeánach tuairiscithe, ionas go gcuirfear imní faoi chosaint leanaí amhrasta go pras chuig an duine ainmnithe i TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach nó, i gcás éigeandála agus nach bhfuil fáil ar TUSLA, chuig an nGarda Síochána.

Más mian leat imní faoi chosaint leanaí a thuairisciú, ba chóir duit labhairt le DCA i do scoil agus beidh freagracht ar an duine sin as an tuairisc a dhéanamh.

Sa chás go mbaineann an líomhain nó an imní le DCA, ba chóir duit gan mhoill an t-ábhar a thuairisciú do Chathaoirleach an Bhoird Bhainistíochta nó, i scoileanna inarb ionann an Bord Oideachais agus Oiliúna agus an fostóir, ba chóir é a thuairisciú do Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin an Choiste Gairmoideachais lena mbaineann. I gcásanna den sórt sin, glacfaidh Nósanna Imeachta maidir le Caomhnú Leanaí i mBunscoileanna agus in Iarbhunscoileanna an Cathaoirleach nó an Príomhfheidhmeannach, de réir mar is cuí, leis an ról a dhéanann DCA de ghnáth agus leanfaidh sé/sí na nósanna imeachta atá leagtha amach in alt 4.2 de na

An féidir liom imní faoi chosaint leanaí a bhaineann le scoil a thuairisciú go díreach do Sheirbhísí Leanaí agus Teaghlaigh TUSLA?

Is féidir leat imní faoi chosaint leanaí a bhaineann le scoil a thuairisciú go díreach do TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach trí theagmháil a dhéanamh leis an oifig oibre sóisialta is gaire duit. Is féidir a sonraí teagmhála a fháil trí chliceáil anseo. Cuirfidh TUSLA in iúl duit faoin mbealach is fearr chun dul ar aghaidh. D’fhéadfaidís teagmháil a dhéanamh leis an scoil ina dhiaidh sin nó iarraidh ort teagmháil a dhéanamh leis an scoil nó le daoine eile.

Cad é atá i bhfeidhm chun cabhrú le scoileanna agus leis an roinn maidir le déileáil le himní faoi chosaint leanaí?

I Tús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta um Chosaint agus Leas Leanaí 2011, cuirtear cosaint do leanaí ó mhí-úsáid chun cinn. Leagtar amach ann an méid is gá d’eagraíochtaí a dhéanamh chun leanaí a choinneáil sábháilte, agus an méid ba chóir do chomhlachtaí éagsúla agus don phobal i gcoitinne a dhéanamh más rud é go bhfuil imní orthu faoi shábháilteacht agus faoi leas linbh.

Tá an Roinn Oideachais agus Scileanna freagrach as forbairt agus as cur chun feidhme a dhéanamh ar nósanna imeachta maidir le cosaint leanaí do scoileanna bunaithe ar Tús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta. Is féidir leat breathnú ar na Nósanna Imeachta maidir le Caomhnú Leanaí i mBunscoileanna agus in Iarbhunscoileanna arna bhfoilsiú ag an Roinn trí chliceáil anseo. Is é aidhm na nósanna imeachta seo treoir a thabhairt do bhainistíocht agus d’fhoireann scoile maidir le himní faoi chosaint leanaí a aithint agus maidir leis an bhfreagra ar imní faoi chosaint leanaí agus maidir leis an bpróiseas um thacaíocht leanúnach don leanbh.

Déanann an Roinn imscrúdú agus measúnú ar chur chun feidhme na nósanna imeachta seo sna scoileanna. Déanann an Roinn monatóireacht ar chomhlíonadh oibleagáidí agus nósanna imeachta maidir le cosaint leanaí i measc scoileanna.

Agus Meastóireacht Scoile Uile á déanamh acu, lorgaíonn cigirí na Roinne fianaise chun a dheimhniú go bhfuil scoil ag comhlíonadh na gceanglas atá sna Nósanna Imeachta maidir le Caomhnú Leanaí i mBunscoileanna agus in Iarbhunscoileanna. Más rud é go n-aithníonn cigire easnaimh i ndáil leis na Nósanna Imeachta maidir le Caomhnú Leanaí i mBunscoileanna agus in Iarbhunscoileanna agus é/í i mbun aon oibre meastóireachta/cigireachta i scoil, tarraingeoidh sé/sí aird bhainistíocht na scoile láithreach air seo.

Measann an Roinn aon easnamh a bheith tromchúiseach agus cuirfear comhairle ar bhainistíocht na scoile gur chóir aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna a aithníodh gan mhoill. Más rud é go ndéantar moladh ina dhiaidh sin i dtuairisc infhoilsithe, cuirfidh an cigire in iúl do bhainistíocht na scoile go bhfuil an Roinn ag súil go n-úsáidfidh an bord an fhoirm freagartha scoile chun a dheimhniú gur tugadh aghaidh ar na saincheisteanna sin.

Tá nósanna imeachta i bhfeidhm ag an Roinn maidir lena baill foirne féin chun treoir a thabhairt dóibh maidir leis an méid ba chóir dóibh a dhéanamh más rud é go dtarraingítear a n-aird ar imní faoi chosaint leanaí.

An gá do Scoileanna gach imní faoi chosaint leanaí a thuairisciú do TUSLA?

Ní gá, cinnfidh DCA na scoile cé acu atá nó nach bhfuil forais réasúnacha leis an imní agus cé acu ba chóir nó nár chóir an t-ábhar a thuairisciú do TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach.

Ní mór do shábháilteacht agus do dhea-bhail an linbh a bheith mar threoirphrionsabal do Dhuine Caidrimh Ainmnithe na scoile/ do Leas-Duine Caidrimh Ainmnithe na Scoile nuair atá cinneadh á dhéanamh ar cé acu a thuairisceofar nó nach dtuairisceofar imní faoi chosaint leanaí do TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach. I gcásanna ina bhfuil imní faoi leanbh, ach nach bhfuil DCA cinnte cé acu ba chóir nó nár chóir dó/di an t-ábhar a thuairisciú do TUSLA iontu, lorgóidh DCA comhairle ó TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach. I gcásanna ina bhfuil imní faoi leanbh agus ina bhfuil DCA sásta go bhfuil forais réasúnacha leis an amhras nó leis an imní, tuairisceoidh sé/sí an t-ábhar do TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach láithreach.

Ba chóir imní faoi riosca a d’fhéadfadh a bheith ann do leanaí a bhaineann le duine ar leith, i gcásanna ina bhfuil forais réasúnacha leis an imní a chur in iúl do TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach freisin, fiú amháin mura féidir na leanaí a aithint.

Más rud é go gcinneann DAC na scoile gan tuairisc a thabhairt, is féidir leat tuairisc a thabhairt go díreach do TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach go fóill.

Ar chóir dom comhairle a iarraidh ón Roinn Oideachais agus Scileanna maidir leis an méid ba chóir dom a dhéanamh?

Níor chóir, más rud é go bhfuil comhairle á lorg agat maidir leis an méid ba chóir duit a dhéanamh, ba chóir duit labhairt le TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach toisc gurb iad seo an comhlacht reachtúil atá freagrach as imscrúdú a dhéanamh ar Imní faoi Chosaint Leanaí.

Ní féidir leis an Roinn comhairle a chur ort maidir le haon imní faoi chosaint leanaí agus ní féidir leis an Roinn rúndacht a áirithiú más rud é go dtarraingíonn tú aird a foirne ar imní faoi chosaint leanaí.

Níl aon ról ag an Roinn maidir le measúnú nó imscrúdú a dhéanamh ar imní faoi chosaint leanaí agus ní féidir léi a bhunú cé acu atá aon fhorais réasúnacha léi chun iad a chur go foirmiúil chuig TUSLA.

An féidir liom imní faoi chosaint leanaí a thuairisciú don Roinn?

Is féidir. Mar sin féin, más rud é go ndéanann tú teagmháil leis an Roinn, ní mór don Roinn d’imní a chur ar aghaidh chuig TUSLS agus/nó chuig údaráis na scoile (agus/nó chuig an nGarda Síochána). Cuirimid ar aghaidh iad fiú nuair a iarrann tú labhairt linn faoi rún. Cuirfidh an Roinn d’imní ar aghaidh gan bhreithiúnas. Ar mhaithe le leas an linbh, ní chomhroinnfidh an Roinn faisnéis maidir le himní faoi chosaint leanaí leis na húdaráis reachtúla chuí ach de réir mar is iomchuí.

Is féidir leat teagmháil a dhéanamh leis an Roinn trí ghlaoch a chur ar (090) 648 4099 nó trí ríomhphost a chur chuig childprotection@education.gov.ie.

An féidir liom imní a thuairisciú do scoil nó don Roinn agus gan m’ainm a thabhairt?

Ní féidir leis an scoil ná an Roinn rúndacht a áirithiú do dhaoine a thuairiscíonn imní faoi chosaint leanaí dóibh. Más rud é nach dtugann tú d’ainm, ní dhéanfaidh sé seo difear don méid a dhéanfaidh an Roinn nó na scoileanna i leith d’imní. Mar sin féin, más rud é nach dtugann tú d’ainm, nó nach mian leat d’ainm a bheith bainteach leis an imní, d’fhéadfadh scrúdú agus imscrúdú ar an imní a bheith teoranta nó bactha.

Cad a tharlóidh más rud é go mbraithim go bhfuil leanbh i mbaol láithreach?

Más rud é go mbraitheann tú go bhfuil leanbh i mbaol láithreach agus nach féidir leat teagmháil a dhéanamh le Seirbhísí Leanaí agus Teaghlaigh FSS, ba chóir duit teagmháil a dhéanamh leis an nGarda Síochána nó le do Liachleachtóir Ginearálta.

Rinneadh mí-úsáid orm agus mé i mo leanbh, cé a dhéanfaidh mé teagmháil leis?

Tá Seirbhís Comhairleoireachta Náisiúnta FSS ann chun éisteacht le daoine a ndearnadh mí-úsáid orthu ina n-óige, chun meas a thabhairt dóibh agus chun iad a thuiscint. Is seirbhís comhairleoireachta agus síciteiripe atá gairmiúil agus faoi rún í an tseirbhís agus tá sí ar fáil saor in aisce i ngach réigiún den tír. Is féidir teacht ar an tseirbhís trí ghairmithe cúraim sláinte nó trí fhéin-atreorú (Saorfhón 1800 477477).

Cad ba chóir dom a dhéanamh más rud é go bhfuil imní orm faoi leanbh agus nach bhfuilim cinnte cé acu ba chóir nó nár chóir dom tuairisc a thabhairt?

Más rud é go bhfuil imní ort faoi shábháilteacht nó faoi leas linbh, is féidir leat dul i gcomhairle le TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach chun comhairle a lorg. Tugtar ‘comhairliú neamhfhoirmiúil’ ar an bpróiseas seo. Tá an comhairliú seo ina dheis do cheist a phlé go ginearálta agus chun cinneadh a dhéanamh ar cé acu atá nó nach bhfuil údar le hatreorú foirmiúil.

Ba chóir don pháirtí comhairlithe a lua nach bhfuil atreorú á dhéanamh aige ag an am seo agus, dá bhrí sin, nach gá dóibh faisnéis aitheanta a thabhairt go dtí go gcuirfidh an t-oibrí sóisialta go bhfuil údar le hatreorú.

Ba chóir do mhúinteoirí nó do bhaill eile foirne scoile a bhfuil imní orthu faoi leanbh an imní seo a phlé le duine caidrimh ainmnithe (DCA) na scoile, nó teagmháil a dhéanamh le TUSLA An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach le haghaidh comhairle.

An mbeidh mé i dtrioblóid más rud é go dtuairiscím imní faoi chosaint leanaí a fhaightear amach ina dhiaidh sin a bheith bréagach?

Ní bheidh, a fhad is a thuairiscíonn tú an imní go réasúnach agus de mheon macánta. Rith an tOireachtas reachtaíocht ar a dtugtar an tAcht um Chosaintí do Dhaoine a Thuairisceoidh Drochúsáid Leanaí 1998. I mbeagán focal, ciallaíonn sé seo, sa chás go gcruthaítear imní thuairiscithe faoi chosaint leanaí a bheith gan údar, nach féidir an duine a thuairiscigh an imní a ionchúiseamh más rud é go ndearnadh an cúiseamh de mheon macánta. Mar sin féin, sa chás go ndéanann duine tuairisc bhréagach faoi mhí-úsáid leanaí, agus é/í ar an eolas go bhfuil an ráiteas bréagach, tá an duine sin ciontach i gcion agus féadfar é/í a ionchúiseamh.

Féach Freisin

Hotline.ie